Luiken

Inleiding

• Luiken die dienen om een laadruim af te sluiten;
• Luiken die dienen om voor- en achterpiek, herften, ladingtanks kofferdammen, machinekameringangen en ruimte onderdeks af te sluiten;
• Luiken die dienen als nooduitgang.

Wat zijn de risico’s?

• Het werken met luiken en luikenwagens kan beknelling van vingers, handen en voeten veroorzaken;   
• Niet geborgde luiken, in gesloten en gestapelde toestand, kunnen onbedoeld verschuiven en beknelling van vingers, handen en voeten veroorzaken;
• Te grote fysieke belasting door het verplaatsen van een handbediende luikenwagen;
• Een vluchtroute is niet beschikbaar wanneer luiken niet of moeilijk te openen door obstructie of zware uitvoering;
• Een openstaand luik levert mogelijk valgevaar op.

Maatregelen om de risico’s te beperken (doelvoorschriften)

• Het werken met luiken en luikenwagens kan beknelling van vingers, handen en voeten veroorzaken.   
  De bediening van een luikenwagen moet te allen tijde gebeuren door een persoon die hiervoor specifieke deskundigheid bezit. Zorg voor goede communicatie met de overige bemanningsleden tijdens het gebruik van de luikenwagen. Een luikenwagen dient voorzien te zijn van een CE markering, moet uitgerust zijn met een noodstop en moet mimimaal 1 x per jaar worden gekeurd door een deskundig persoon.
     Luikenwagen
   
• Niet geborgde luiken, in gesloten en gestapelde toestand, kunnen onbedoeld verschuiven en beknelling van vingers, handen en voeten veroorzaken. 
  Zorg voor de juiste borging en controleer door middel van het vier-ogen-principe. Met het vier-ogen-principe wordt bedoeld dat twee personen de borging controleren op verschillende momenten.
• Te grote fysieke belasting door het verplaatsen van een handbediende luikenwagen.
  Installeer een elektrische luikenwagen. (zie fysieke belasting trekken/duwen)
• Een vluchtroute is niet beschikbaar wanneer luiken niet of moeilijk te openen zijn door zware uitvoering of obstructie.
  Vervang zware luiken door een lichtere constructie of voorzie de luiken van een gasveer. Een luik moet te allen tijden naar buiten open kunnen gaan, vrij worden gehouden van obstructies zoals kabels, verfpotten en ander materiaal. Voorzie het luik aan beide zijden van de juiste markering.
• Een openstaand luik levert mogelijk valgevaar op.
  Gebruik bij geopende luiken, zoals de mangatdeksels van dubbele wanden, een deugdelijke afzetting en/of een mangatwacht. (Zie besloten ruimten)

Overige aandachtspunten:

• Tankdeksels mogen alleen en uitsluitend geopend worden met toestemming van de gezagvoerder, het is raadzaam om deze te voorzien van een zogenaamde “tankentree”kaart.
• Aan boord van de binnenvaartschepen, zijn nog veel andere luiken die de toegang tot een ruimte af sluiten zoals voor- en achterpiek, dekkisten, herften, ladingtanks, kofferdammen, dubbele zijden, machinekameringangen en ruimtes onderdeks. Voor al deze luiken geldt dat ze vaak van metaal zijn en daardoor zwaar om te openen.
• Fysieke belasting door het verplaatsen van een handbediende luikenwagen.
  Verplaats een handbediende luikenwagen zoveel als mogelijk met twee mensen, de beste oplossing is om een elektrische luikenwagen te installeren.
• Meestal zitten de luiken op lastig te bereiken plaatsen en worden niet regelmatig geopend doordoor is het openen van luiken zwaar werk.
• Een vluchtroute is niet beschikbaar wanneer luiken niet of moeilijk te openen zijn door zware uitvoering of obstakels.
  Vervang zware luiken door een lichtere constructie of voorzie de luiken van een gasveer. Een luik moet ten allen tijden naar buiten open kunnen gaan, vrij worden gehouden van obstakels zoals kabels, verfpotten en ander materiaal. Voorzie het luik aan beide zijden van de juiste markering.
  Nooduitgang

Wetgeving en overige informatie

• Arbo Besluit Artikel 3.6. Vluchtwegen en nooduitgangen lid
• Arbo Besluit Artikel 5.2. Voorkomen gevaren
• Arbo Besluit Artikel 7.3. lid 1t/m 4 Geschiktheid arbeidsmiddelen
• Arbo Besluit Artikel 7.4a. Keuringen lid 3 en 5
• Arbo Besluit Artikel 7.5. Montage, demontage, onderhoud, reparatie en reiniging van arbeidsmiddelen lid 1
• Arbo Besluit Artikel 7.29
• ES-TRIN 2019/1: Artikel 14.06 Uitgangen en nooduitgangen

Bijzondere risicogroepen

In deze Arbocatalogus worden de volgende groepen aangemerkt als een bijzondere risicogroep: jeugdigen (jonger dan 18 jaar), zwangeren en werknemers tijdens de lactatie, uitzendkrachten, stagiaires, vrijwilligers, anderstalligen, werknemers die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn of een beperking hebben. Voor al deze groepen geldt dat voor specifieke werkzaamheden zullen worden vrijgesteld i.v.m. de mogelijke gevaren die deze werkzaamheden met zich meebrengen. In het geval van luiken een zwangere, en de werknemers die deels arbeidsongeschikt zijn mogen de luiken alleen